Aparaty fotograficzne, skanery, drukarki, fotolaby i programy komputerowe odmiennie interpretują kolory. [1] Aby rozwiązać problem tych różnic i usprawnić przebieg pracy nad zdjęciem  tak,  aby jej rezultaty zawsze były przewidywalne wprowadzono system zarządzania barwą.[2] Zarządzanie kolorem jest świadomym przenoszeniem informacji o zakresie barw na każdym etapie pracy z cyfrowym obrazem oraz sposobem optymalnego dopasowania barw w procesie komunikacji pomiędzy poszczególnymi urządzeniami[3] odtwarzającymi obraz.[4] W praktyce zarządzanie barwą sprowadza się do przypisania wartości koloru w przestrzeni RGB lub CMYK i przekształcenia umożliwiającego zachowanie barwy[5] w czasie konwersji między przestrzeniami koloru.[6] Przypisanie wartości koloru osiągane jest na drodze przypisania profilu do danego obrazu lub też na drodze osadzenia profilu w dokumencie.  Profil przypisany lub osadzony będzie traktowany jako profil źródłowy w procesie konwersji między RGB a CMYK. Profilem docelowym będzie profil urządzenia wyjścia.[7]

 

Rys. Gamut przestrzeni LAB, RGB i CMYK. Rysunek pochodzi ze strony www.color-gl.com.

 

Wierne odwzorowanie barwy jest jednym z najistotniejszych elementów poprawności fotografii dokumentacyjnej i technicznej. Jest ono możliwe do osiągnięcia, jeśli na każdym etapie pracy nad zdjęciem korzysta się z systemu zarządzania kolorem (Color  Management System). CMS wykorzystuje referencyjną przestrzeń barw, dzięki czemu może swobodnie konwertować tryb RGB[8] na CMYK[9], LAB[10] lub inny.  Ponieważ różnią się one zakresem barw trzeba wziąć pod uwagę sposób odwzorowania. Photoshop oferuje cztery sposoby kompensowania różnic:

- percepcyjny – który zmniejsza przestrzeń barw,

- nasycenia – który zachowuje nasycenie kolorów,

- kolorymetrii bezwzględnej -  który zachowuje jasność,

- kolorymetrii względnej – który zmienia wyłącznie barwy wykraczające poza skalę drugiej przestrzeni.[11]

Ten ostatni sposób jest  powszechnie stosowany w tracie pracy nad fotografią, choć różnica między nim a sposobem percepcyjnym lub  nasyceniowym jest bardzo subtelna. Zupełnie inaczej jest w przypadku przekształcenia absolutnie kolometrycznego, gdyż nie zmienia ono punktu bieli.[12]

 

Modele kolorów:

 

CIE Lab - Wartość koloru w przestrzeni CIE Lab określają trzy współrzędne:

- L* – jasność w skali 0-100,

- a* - lokalizacja na osi zielono czerwonej w skali -128 – 127,

- b* - lokalizacja na osi niebiesko żółtej w skali -128 – 127.

Model ten oparty jest na zdolnościach percepcji ludzkiego oka i określa wygląd koloru.

 

RGB - W modelu RGB barwa jest definiowana przez wartości trzech kolorów:

- czerwieni,

- zieleni

- błękitu.

Przestrzeń RGB jest wykorzystywana w aparatach cyfrowych, monitorach i skanerach.

 

CMYK - Model CMYK pozwala na określanie koloru na podstawie procentowej zawartości kolorów substraktywnych (cyjanu, purpury, żółci) i czerni, potrzebnych do jego wydrukowania.

Z tego też powodu obrazy przeznaczone do druku są konwertowane z RGB do CMYK po dokonaniu wszelkich przeróbek.

 

 

System zarządzania barwą opracowany przez International Color Consortium[13] złożony jest z referencyjnej przestrzeni kolorów[14], profilu urządzenia, który przenosi informacje o barwie z urządzenia do przestrzeni referencyjnej[15] oraz modułu zarządzania kolorem CMM, który interpretuje profile barwne urządzeń i mapuje odpowiednie przestrzenie kolorów dla siebie.[16]

W fotografii cyfrowej wykorzystywana jest przestrzeń barw RGB. Istnieją jednak różne jej modele, np. RGB, Adobe RGB lub ProPhotoRGB, które różnią się między sobą obejmowanym zakresem kolorów.[17] Wysokiej klasy aparaty fotograficzne generują 16-bitowe obrazy w formacie RAW, które przez wielu fotografów są osadzane w przestrzeni ProPhotoRGB.[18]

Aby barwa była oddawana wiernie na fotografiach należy skalibrować wszystkie urządzenia, które są wykorzystywane do pracy nad zdjęciem.

Zarządzanie kolorem z poziomu aparatu zaczyna się od ustawienia balansu bieli i odcieni kolorów.  Najlepszym rozwiązaniem jest  ustawienie formatu zdjęcia na pliki typu RAW.  Dzięki temu fotograf ma możliwość do bezstratnej konwersji barw w postprocesie. Balans bieli można precyzyjnie ustawić wykorzystując jako wzorzec szarą kartę o 18% odbiciu światła. Jej zdjęcie otworzone w programie graficznym powinno wykazywać 50% jasności i wartości 128 dla każdej z barw podstawowych RGB.

Aby stworzyć profil ICC aparatu, należy zrobić zdjęcie wzornika kolorów, np. GretagMacbeth ColorChecker i skorzystać z odpowiedniego programu do tworzenia profili, np. inCamera.[19] Należy jednak pamiętać, że utworzony w ten sposób profil jest poprawny dla konkretnych warunków oświetleniowych i nawet niewielka ich modyfikacja  go dezaktualizuje.

Kalibracja monitora sprowadza się do zdefiniowania punktu bieli, czerni i wartości gamma.[20] Do kalibracji wykorzystywane są kolorymetry lub spektrometry, które dokonują dużo dokładniejszego pomiaru spektrum światła.[21] Warto wziąć pod uwagę fakt, że otoczenie monitora ma wpływ na wrażenie, jakie wywołują obrazowane na nim kolory.  Najkorzystniejszy jest  neutralnie szary kolor ścian, biurka i ustawionego na monitorze pulpitu.  Niezwykle pomocna w ochronie przed odblaskami świateł jest  osłona na monitor.[22] Poziom oświetlenia pomieszczenia powinien stanowić minimum połowę jasności ekranu […][23].

Należy również pamiętać, że współczynnik gamma dla Windows’a wynosi 2,2 a dla Mac’a 1,8. W praktyce oznacza to, że zdjęcie, które jest poprawne na Macintoshu, na komputerze z oprogramowaniem Windows będzie ciemniejsze i bardziej kontrastowe.[24]

Do kalibracji drukarki niezbędny jest spektrofotometr do pomiaru pigmentów CMYK. Profil dołączony do drukarki przez producenta dobrze sprawdza się tylko przy korzystaniu z określonego rodzaju tuszów i papieru. Niestety chcąc korzystać z różnych kombinacji papierów i tuszów należy wykreować  odpowiedni profil dla każdej z nich. Tworzy się go dokonując pomiarów na podstawie wydruku  próbnego wzornika, np. TC9.18.[25]

Ekranowa próba kolorów (soft proofing) pozwala na symulację na ekranie monitora obrazu, który zostanie wydrukowany na konkretnej drukarce na danym papierze. Jest to możliwe dzięki modyfikacji wartości tonów i barw wyświetlanego obrazu. Ekranowa próba koloru umożliwia ocenę i ewentualną korektę zdjęcia. Aby ją przeprowadzić, należy w Photoshopie wybrać polecenie Widok/Ustawienie próby/Własne. Następnie konieczny jest wybór profilu drukarki i papieru z listy Symulowane urządzenie. Zalecane jest ustawienie Celu renderingu na Wizualny i zaznaczenie Kompensacji punktu czerni.[26]